معرفی دتکتور گاز مونوکسید کربن

احتمالا بارها درباره گاز مونوکسید کربن و خطرات مرگبار آن شنیده‌اید؛ حال برای تشخیص و جلوگیری از نشت این گاز خطرناک در محیط‌های صنعتی و پرخطر، دتکتور گاز مونوکسید کربن را طراحی کرده‌اند؛ به این صورت هنگامی که سطح این گاز به آستانه خطرناکی برسد به افراد هشدار می‌دهد و به آن‌ها زمانی برای تخلیه و جستجوی هوای تازه می‌دهد. در ادامه درباره این آشکارساز بیشتر می‌خوانیم.

مونوکسید کربن CO چیست؟

مونوکسید کربن (Carbon Monoxide) که با فرمول شیمیایی CO نمایش داده می‌شود، گازی بی‌رنگ و بی‌بو است که از یک اتم کربن و یک اتم اکسیژن تشکیل شده است. احتراق ناقص سوخت‌های حاوی کربن مانند بنزین، گاز طبیعی، پروپان، نفت و چوب منجر به تولید CO می‌شود. مونوکسید کربن یک گاز بسیار سمی است که در صورت استنشاق در مقادیر زیاد می‌تواند باعث مشکلات جدی سلامتی یا حتی مرگ شود. 

مسمومیت با مونوکسید کربن چیست؟

همان‌طور که مونوکسید کربن یک گاز بسیار سمی‌ست که در صورت استنشاق در غلظت‌های بالا می‌تواند کشنده باشد. در صورت تنفس مونوکسید کربن، این گاز به‌جای اکسیژن به هموگلوبین خون متصل شده و میزان اکسیژنی که می‌‌تواند به اندام‌ها و بافت‌های بدن منتقل شود را کاهش می‌‌دهد. هنگامی که این اتفاق میفتد، خون دیگر قادر به انتقال اکسیژن کافی نبوده و باعث مرگ سلول‌ها و بافت‌های بدن می‌شود. 

خطرات ناشی از نشت و تجمع گاز مونوکسید کربن عبارتند از:

• مسمومیت با مونوکسید کربن
• خطر ایجاد آتش‌سوزی و انفجار
• مشکلات سلامتی 
• بیهوشی، تشنج و کما

علائم مسمومیت با مونوکسید کربن چیست؟

مونوکسید کربن اغلب به عنوان "قاتل خاموش" نامیده می‌شود، زیرا بدون دستگاه تخصصی تشخیص آن غیرممکن است. مسمومیت با مونوکسید کربن می‌تواند علائم زیر را به همراه داشته باشد:

• سردرد
• سرگیجه
• حالت تهوع
• گیجی
• درد قفسه سینه
• تنگی نفس

در موارد شدید، مسمومیت با مونوکسید کربن می‌تواند باعث بیهوشی، آسیب مغزی و مرگ شود.

دتکتور مونوکسید کربن چیست؟

آشکارساز یا دتکتور گاز مونوکسید کربن (carbon monoxide gas detector) دستگاهی‌ست که برای تشخیص وجود گاز مونوکسید کربن در هوا طراحی شده است. این آشکارساز با اندازه‌گیری سطح مونوکسید کربن در هوای محیط کار می‌کند و در صورت فراتر رفتن سطح از آستانه مشخص، زنگ هشدار خطر را به صدا درمی‌آورد. دتکتورهای مونوکسید کربن یک تجهیزات ایمنی مهم هستند که از بروز و وقوع حوادث کاری جلوگیری می‌کنند.

اکثر دستگاه‌های تشخیص مونوکسید کربن از حسگرهای الکتروشیمیایی برای تشخیص وجود مونوکسید کربن استفاده می‌کنند. این سنسورها حاوی یک ماده شیمیایی هستند که با مونوکسید کربن واکنش نشان داده و سیگنال الکتریکی تولید می‌کند که موجب فعال شدن هشدارها می‌شود.

کاربرد دتکتور گاز کربن مونوکسید

رایج‌ترین کاربردهای این دتکتور عبارتند از:

• پارکینگ‌ها و گاراژهای مسقف 
• موتورخانه‌ها و اتاق تاسیسات
• کارخانه‌ها
• پالایشگاه‌ها
• سایر محیط‌های صنعتی 

 انواع سنسور دتکتور مونوکسید کربن

دو نوع اصلی از سنسورهای آشکارساز مونوکسید کربن (CO) وجود دارد:

سنسورهای بیومیمتیک (Biomimetic sensors)

حسگرهای بیومیمتیک از ژل یا مایعی استفاده می‌کنند که در تماس با مونوکسید کربن تغییر رنگ می‌دهد. این ژل یا مایع برای تقلید از واکنش هموگلوبین خون به مونوکسید کربن طراحی شده است؛ هنگامی که ژل یا مایع کربن مونوکسید را جذب می‌کند، رنگ آن تغییر کرده و سیگنال خطر می‌دهد. سنسورهای بیومیمتیک معمولا ارزان‌تر از سنسورهای الکتروشیمیایی هستند، اما دقت کمتری داشته و ممکن است تحت‌تاثیر دما و رطوبت قرار گیرند.

حسگرهای الکتروشیمیایی (Electrochemical sensors)

سنسورهای الکتروشیمیایی از یک واکنش شیمیایی برای تشخیص وجود مونوکسید کربن استفاده می‌کنند. حسگر حاوی الکترودهایی‌ست که در محلول شیمیایی غوطه‌ور شده‌اند. هنگامی که مونوکسید کربن با الکترودها تماس پیدا می‌کند، یک واکنش شیمیایی رخ داده که جریان الکتریکی تولید می‌کند. شدت جریان متناسب با سطح مونوکسید کربن در هواست و برای ایجاد هشدار استفاده می‌شود. 

سنسور نیمه هادی اکسید فلز (Metal Oxide Semiconductor)

سنسور نیمه‌هادی اکسید فلز یا MOS، نوعی حسگر گاز است که با استفاده از تغییر مقاومت الکتریکی لایه‌ای از اکسید فلزی، وجود کربن مونوکسید را تشخیص می‌دهد. عملکرد این سنسورها بر پایه واکنش گاز با سطح حساس در دمای مشخص است؛ به‌طوری که با برخورد CO، رسانایی ماده تغییر کرده و این تغییر به‌عنوان سیگنال خطر اندازه‌گیری می‌شود.

سنسورهای ترکیبی (Combination sensors)

علاوه بر این دو نوع اصلی حسگر فوق، سنسورهای ترکیبی نیز وجود دارند که می‌توانند گازهای متعددی از جمله مونوکسید کربن، متان و پروپان را شناسایی کنند. از این سنسورها در محیط‌‌های صنعتی و پرخطر که ممکن است گازهای متعددی وجود داشته باشد استفاده می‌شوند. 

برندهای معروف دتکتور گاز CO

برندهای زیادی از انواع دتکتور گاز مونوکسید کربن (CO) در بازار موجود است که هر کدام ویژگی‌ها و طرح‌های منحصر به فرد خود را دارند. برخی از معروف‌ترین و شناخته‌شده‌ترین برندهای آشکارساز CO عبارتند از:

• ادواردز (Edwards)
• آپولو (Apollo)
• هانیول (Honeywell)
• سینکلن (Syncoln)
• سنس (Sense)
• کروکن (Crowcon)
• سنسیترون (Sensitron) 
• اوجیونی (Oggioni)

عوامل موثر در انتخاب و خرید دتکتور گاز مونوکسید کربن

هنگام خرید یک آشکارساز گاز مونوکسید کربن (CO)، چندین فاکتور وجود دارد که باید در نظر بگیرید، مانند:

• فناوری سنجش: بررسی کنید که کدام فناوری سنجش از بین مواردی که نام برده‌ایم  (الکتروشیمیایی، نیمه‌رسانای اکسید فلزی و...) برای شما مناسب‌تر است و همان راه تهیه کنید.
• منبع تغذیه: دستگاه‌های تشخیص مونوکسید کربن در دو مدل پلاگین (plug-in) و باتری دار موجود هستند. مدل‌های پلاگین به پریز برق متصل می‌شوند و در صورت قطع برق دارای باتری پشتیبان هستند. مدل‌هایی که با باتری کار می‌کنند با باتری تغذیه می‌شوند و به راحتی در هر مکانی نصب می‌شوند.
• نمایشگر و هشدار: به دنبال یک دتکتور مونوکسید کربن با صفحه نمایش دیجیتالی باشید که سطح مونوکسید کربن را بر حسب قسمت در میلیون (ppm) نشان می‌دهد. 
• گواهینامه: اگر دتکتور را برای محیط‌های پر خطر و مصارف صنعتی تهیه می‌کنید،  دتکتور باید دارای تاییدیه‌های لازم مانند FM، UL و Atex باشد.
• تعمیر و نگهداری: به دنبال یک دتکتور مونوکسید کربن باشید که نگهداری آن آسان باشد و دستورالعمل‌های واضحی  برای آزمایش و تعویض باتری ارائه دهد.
• سازگاری: دتکتورهایی را انتخاب کنید که با کل سیستم ایمنی شما سازگار بوده و از طریق اپلیکیشن موبایل یا روش‌های دیگر قابل کنترل باشد.

کلام پایانی؛ قیمت دتکتور گاز CO

تا اینجا به اهمیت و علت استفاده از دتکتور گاز کربن مونوکسید و تمام نکات مربوط به آن پی برده‌ایم؛ اکنون برای دریافت قیمت این تجهیزات، کافی‌ست محصول مورد نظر خود را به سبد محصولات خود در کیوپیکت اضافه کرده و درخواست استعلام آن را ثبت نمایید.